Sam to nu puecolazen banner

Củ Sâm Đá và Những Công dụng Bất ngờ ít người biết



Thời gian gần đây, thị trường dược liệu bỗng trở nên “sôi động” hơn nhờ một thảo dược mới. Loại dược liệu này có hình dạng gần tương đồng với nhân sâm. Và đặc biệt người ta cho rằng công dụng của nó không kém sâm Ngọc Linh là mấy. Loại thảo dược này chính là sâm đá.

Sâm đá

Sâm quy đá – loại thảo được quý mới được biết đến với những công dụng tuyệt vời

Câu chuyện về sâm đá

Hơn một năm trở lại đầy, người ta thường xôn xao khá nhiều về một loại sâm mới. Đó chính là sâm đá. Và sự kiện phát hiện này khiến chúng ta nhớ lại việc Việt Nam phát hiện ra loại sâm Ngọc Linh gây “chấn động”.

Sâm đá thực chất đã được tìm thấy từ rất lâu

Thực chất từ khá lâu trước đây, loại sâm này đã tồn tại ở Việt Nam. Chúng sinh trưởng và phát triển chủ yếu ở vùng núi phía Bắc nhất là ở các tỉnh Hà Giang, Lào Cai,… Thời điểm đó chúng ta không biết đến thảo dược này vì Trung Quốc đã tiến hành thu mua chúng.

Lúc đó họ thu mua nhiều đến mức loại cây này dường như tuyệt chủng vì thế mà chúng bị quên lãng đi.

Mãi đến sau này, tức thời điểm hơn 1 năm trước loại sâm này mới bắt đầu được tìm thấy trở lại. Và nó còn được biết đến với 2 loại là sâm quy đá và sâm xuyên đá.

Sâm quy đá và câu chuyện chữa bệnh của ông Lâm

Về sự nổi tiếng của loài sâm này, nó bắt nguồn từ công dụng vô cùng tuyệt vời của chúng. Câu chuyện có thật của về ông Trần Ngọc Lâm quê ở Lào Cai.

Ông đến với chân núi Răng Cưa- Hà Giang thì vô tình thấy có rất nhiều sâm quy đá sinh trưởng ở đây. Sau khi phát hiện ra loại sâm và sử dụng nó đã giúp ông cái thiện được tình trạng sức khỏe của mình.

Công cuộc tìm kiếm của ông bắt nguồn từ bài thuốc về sâm quy đá do các vị thiền sư truyền cho. Họ là những người mà ông Lâm may mắn được gặp khi lái xe thuê cho người Trung Quốc sang Tây Tạng.

Sâm đá là gì?

Sâm đá mới chỉ được phát hiện gần đây. Hơn thế nó chưa thực sự phổ biến trên thị trường. Chính vì thế khi nghe cái tên loại sâm này người ta luôn cảm thấy hoài nghi, tò mò.

Theo một số chuyên gia về dược liệu, cây sâm đá là loài thảo dược mang tên Nhương Lê Kim Cang. Chúng còn có tên khác là Tứ phương đằng (lý do vì cây có thiết diện vuông). Tên khoa học của chúng là Myxopyrum smilacifolium Bl.(thuộc họ Nhài – Oleaceae).

Ở Việt Nam thì chúng được gọi thông dụng với tên sâm đá hay sâm quy đá. Vì chúng chỉ sinh trưởng ở vùng đồi núi cằn cỗi ở các tỉnh vùng Tây Bắc.

Loại sâm này có hình dạng nhỏ, vỏ màu vàng nhạt và có mùi hương đặc trưng của saponin. Đây chính là hoạt chất tự nhiên thường có ở rất nhiều loại sâm trên thị trường đặc biệt là sâm Ngọc Linh.

Đặc điểm của sâm quy đá

Vài năm đầu sinh trưởng phần thân của cây sâm này rất cứng và mọc thẳng đứng (Thân nhỏ hơn chiếc đũa). Nhưng từ năm sinh trưởng thứ mười trở đi, phần thân phát triển ở phía trên sẽ mềm lại. Rồi lúc này cây sẽ cho ra những ngọn dây leo thay vì thân cứng như trước.

Lá cây nhỏ, chia ra làm nhiều phiến màu xanh đậm. Rìa lá cũng có răng cưa sâu như những loại sâm mà chúng ta hay thấy. Sâm quy đá có hoa nhỏ thường là màu trắng hoặc xanh lục nhạt. Quả của cây bé, dạng dẹt và có màu tím nhạt.

Củ sâm đá trong những năm đầu khá to. Tuy nhiên nó chỉ to hơn thân thôi chứ thực chất củ chỉ to hơn 2 ngón tay. Khi để càng lâu (khi thân cây sâm trở thành thân leo) thì phần củ sẽ không to nữa. Thay vào đó chúng dài xuống và dần có chức năng như một cái rễ nuôi cây.

Loại cây này hiện nay thì thấy sinh trưởng ở vùng núi đá vôi tại Hà Giang, Lào Cai,… Chúng sống theo quần thể và có yêu cầu khá khắt khe về thổ nhưỡng, độ ẩm, khí hậu.

Thành phần có trong sâm quy đá

Thành phần của sâm đá

Thành phần chính trong sinh khối của sâm quy đá chính là tinh dầu, axit tự do và hợp chất sinh học saponin.

Thành phần chính trong sinh khối của sâm quy đá chính là tinh dầu, axit tự do và hợp chất sinh học saponin. Trong tinh dầu ở củ cây sâm xuyên đá bao gồm nhiều hợp chất. Ví dụ ta có thể kể đến như: Ligustilide, axit folic, dodecanol, cadinen, vitamin B12,…

Theo những báo cáo kết quả nghiên cứu về sinh khối của sâm đá người ta phát hiện trong củ sâm còn chứa hàm lượng cao phenol glucoside. Ngoài ra chúng còn chứa cả polyphenol và alkaloid.

Điểm đặc biệt là tổng hàm lượng polyphenol và alkaloid trong sâm quy đá còn cao hơn cả trong nghệ đen. Và hàm lượng saponin trong củ sâm bằng khoảng 40% saponin trong sâm Ngọc Linh. (Theo báo cáo của Viện khoa học – Viện sinh thái và tài nguyên sinh vật).

Chính nhờ sự kết hợp của những thành phần trên mà sinh khối của sâm quy đá trở nên có giá trị. Nó đã tạo ra những hợp chất sinh học có tính dược liệu cao. Và do đó, loại sâm này trở thành một loại thảo dược có những công dụng tốt cho sức khỏe.

Tác dụng của sâm đá

Không phải ngẫu nhiên mà việc phát hiện ra sâm quý đá lại trở nên đáng quan tâm đến thế. Lý do chính là vì loại sâm này mang đến những công dụng sử dụng tuyệt vời. Vậy công dụng của sâm đá là gì? Sâm đá có tác dụng gì?

Đến thời điểm phát hiện lại loại sâm này thì người ta đồng thời mới thấy nhiều hơn công dụng hữu hiệu của nó. Tuy nhiên, như đã đề cập ở trên, sâm quy đá thực chất đã tồn tại từ lâu tại Tây Bắc. Và lúc này người dân miền núi đã sử dụng chúng như một vị thuốc rồi.

Lúc này, công dụng chủ yếu của sâm quy đá chỉ là dùng như một loại thuốc là bình thường. Chúng được hái rồi đem sắc thành nước thuốc để chữa bệnh ho, hen suyễn và triệu chứng cam ở trẻ em.

Người lớn khi bị đau nhức do tê thấp, thay đổi thời tiết, người nhức mỏi cũng sử dụng sâm quy đá để chữa trị.

Trải qua nhiều cuộc nghiên cứu từ hơn khi sâm đá được phát hiện trở lại, nhiều công dụng của chúng đã được chỉ ra. Những công dụng này tuyệt vời như thế nào, bạn hãy theo dõi thông tin dưới đây.

Tăng cường sức khỏe

Như bạn đã biết, sâm không chỉ là một vị thuốc, một thành phần dược liệu. Mà chúng còn luôn được xem như là một yếu tố, thực phẩm quý giúp bổ trợ và tăng cường sức khỏe. Và đối với sâm quy đá, chúng cũng có “vai trò” tương tự.

Tác dụng sâm đá hữu hiệu nhất là với những người có cơ thể bị suy nhược, những người thường xuyên mệt mỏi do lao động quá sức trong thời gian dài. Lúc này khi sử dụng sâm quy đá bạn sẽ được cung cấp vitamin, các sinh khối bổ trợ giúp cải thiện thể trạng rất tốt.

Cũng giống như các loại sâm quý khác, củ sâm quy đá cũng giúp người dùng giảm đi tình trạng căng thẳng đầu óc, stress, tinh thần uể oải. Lý do vì trong thành phần sinh khối của chúng có khả năng tạo ra hưng phấn cao cho thần kinh.

Đặc biệt sâm quy đá còn được xem là “thần dược” cho nam giới và phụ nữ.

Khi nam giới sử dụng sâm xuyên đá, cơ thể sẽ được cải thiện về nhiều mặt:

Đó là với nam giới còn đối với phụ nữ, sâm đá sẽ giúp:

Các công dụng khác của sâm đá

Ở vai trò là một vị thuốc, sâm quy đá đóng vai trò hỗ trợ điều trị một số bệnh. Chính vì thế sâm quy đá đang trong quá trình được lựa chọn để trở thành thành phần của các bài thuốc Đông Y.

Sâm quy đá được coi là một vị thuốc giảm đau hiệu quả. Chúng giúp người mới phẫu thuật giảm bớt đau đớn và suy nhược cơ thể.

Sâm đá giúp giảm đau

Sâm quy đá được coi là một vị thuốc giảm đau hiệu quả.

Không chỉ vậy những ai bị bệnh thiếu máu hay huyết áp cao cũng có thể sử dụng loại sâm này. Vì chúng có tác dụng khá tốt trong việc điều hòa huyết áp, lưu thông và bổ sung dưỡng chất cung cấp cho máu.

Thậm chí sâm quy đá còn có công dụng trị ứ huyết, chống co giật. Đặc biệt trong thành phần củ vị thuốc này còn có những sinh khối vô cùng giá trị. Vì thế chúng có công năng phòng chống và ngăn ngừa di căn của ung thư.

Hiện nay người ta vẫn đang tiếp tục thực hiện nghiên cứu về cây sâm này. Do đó những thông tin về tác dụng của chúng vẫn chưa được toàn diện. Và vì thế chúng ta hãy chờ thêm những công dụng mới có thể được phát hiện thêm từ loại sâm này nhé.

Cách sử dụng sâm quy đá

Từ những thông tin trên ta đã thấy được những tác dụng vô cùng giá trị của sâm quy đá. Tuy nhiên để phát huy những giá trị sử dụng này, sâm quy đá cần được sử dụng đúng cách.

Hiện nay trên thị trường có bán hai loại sâm quy đá. Đó là sâm quy đá tươi và sâm quy đá khô. Đây là hai hình thái sản phẩm phổ biến mà hầu hết loại sâm nào cũng có.

Đối với sâm quy đá tươi bạn có thể sử dụng chúng theo những cách sau:

Cách sử dụng sâm quy đá khô cũng tương tự như vậy. Tuy nhiên đối với loại sâm khô bạn có thể dùng trực tiếp theo phương thức ngậm cho tan. Lúc này miếng sâm thường được bào rất mỏng và nó dễ dàng tan trong miệng bạn.

Sử dụng sâm đá lúc nào tốt nhất?

Cùng với cách thức sử dụng thì thời điểm sử dụng sâm quy đá cũng là vấn đề được quan tâm. Vì chỉ khi sử dụng đúng thời điểm sâm quy đá mới đem lại giá trị sử dụng tốt nhất. Đồng thời nó không gây ra những tác động tiêu cực với cơ thể.

Sâm đá ngâm rượu chỉ nên sử dụng từ 50 đến 70 ml mỗi ngày. Bạn có thể uống rượu sâm trước hoặc sau bữa ăn.

Trà sâm quy đá nên được sử dụng vào buổi sáng. Nó sẽ giúp tinh thần của bạn trở nên tỉnh táo hơn.

Đối với những dạng sâm quy đá khác như bột hay viên thì chúng thường được nhà sản xuất đóng gói kỹ. Do đó bạn sẽ sử dụng theo đúng hướng dẫn được in trên bao bì.

Có hai lưu ý về thời điểm sử dụng sâm quy đá dành cho bạn. Đó chính là với những người bị huyết áp cao chỉ sử dụng sâm khi đã ăn no. Đặc biệt là bạn không nên sử dụng loại sâm này vào buổi tối. Vì sâm gây hưng phấn có thể khiến bạn mất ngủ.

Cách bảo quản củ sâm quy đá

Sâm quy đá trong quá trình sinh trưởng và phát triển vô cùng khắt khe với điều kiện tự nhiên. Do đó nếu trong quá trình sử dụng bạn không bảo quản sâm quy đá đúng cách thì sẽ khiến chúng dễ bị hỏng.

Bảo quản sâm quy đá tươi

Vấn đề bảo quản sản phẩm tươi thường khó khăn hơn so với sản phẩm khô. Lý do là vì trong củ sâm còn giữ nguyên lượng nước sẽ khiến củ dễ bị nấm, mốc.

Có một cách giúp bạn bảo quản sâm tươi hiệu quả. Đó là bạn có thể lau sạch sâm đá tươi bằng khăn ướt. Sau đó bạn hong gió hoặc sấy qua cho vỏ khô hẳn. Cuối cùng bạn nhặt các củ sâm cho vào túi nilon buộc kín bỏ tủ lạnh hoặc để nơi thoáng mát.

Tuy nhiên dù bảo quản tốt thì sâm quy đá cũng chỉ giữ được chất lượng trong vòng 1 tuần. Bạn hãy lưu ý điều này để sử dụng sâm lúc nó còn tươi và nhiều dưỡng chất nhé.

Bảo quản sâm quy đá khô

Sâm đá khô

Vấn đề bảo quản sản phẩm khô thường dễ dàng hơn so với sản phẩm tươi.

Sâm đá khô có rất nhiều cách để bảo quản:

Giá thành sâm quy đá

Trên thị trường, giá thành của loại sâm này được đưa ra rất đa dạng. Chính vì thế mà người mua luôn rất quan tâm đến vấn đề này khi mua sản phẩm. Nó sẽ giúp họ biết đâu là mức giá hợp lý để không bị “hớ” khi mua.

Mặc dù có khá nhiều công dụng tuyệt vời, tuy nhiên giá sâm đá lại rất rẻ. Lý do là vì loại sâm này mới được phát hiện do đó, người dùng vẫn chưa tin tưởng vào chúng nhiều.

Lý do thứ hai là hiện nay loại sâm này chủ yếu chỉ cung cấp cho một phần thị trường nhỏ trong nước. Cộng thêm đó là hình dạng củ sâm, tuổi đời của sâm quy đá lại không cao. Do vậy mà giá bán của nó không hề đắt đỏ.

Một kg sâm quy đá chỉ có giá vài trăm nghìn. Tất nhiên củ sâm khô sẽ đắt hơn so với sâm đá tươi. Và những sản phẩm được chế biến sẵn (sâm quy đá ngâm mật ong, rượu sâm quy đá) sẽ có giá cao hơn một chút.

Có thể mua sâm quy đá ở đâu?

Sâm quy đá có thể được mua ở đâu? Đây là câu hỏi được nhiều người mua đặt ra. Dưới đây là gợi ý một số địa điểm mà bạn có thể tìm mua sản phẩm này.

Điểm bán ở đây có thể là hiệu thuốc đông y hoặc cửa hàng thuốc chuyên bán thảo dược.

Hình ảnh cây sâm đá

Sau khi tham khảo nhiều thông tin liên quan đến sâm đá, chúng ta hãy xem một số hình ảnh để hiểu rõ hơn về loại sâm này nhé.

Hoa sâm đá

Hoa của cây sâm quy đá

Hình ảnh cây sâm đá

Hình ảnh tiêu bản về hoa, lá, củ của sâm đá

Thu hoạch sâm đá

Sâm quy đá khi thu hoạch

Sâm đá ngâm rượu

Sâm quy đá được ngâm rượu để bảo quản và sử dụng

Sâm đá mang lại những giá trị sử dụng thật tuyệt vời. Hơn thế giá thành lại quá rẻ. Tuy nhiên đừng vì vậy mà bạn lại lạm dung khi dùng sâm quy đá. Hãy sử dụng chúng một cách có liều lượng cụ thể để phát huy tốt nhất hiệu quả và tránh tình trạng phản tác dụng nhé.

Bài Cùng Chuyên Mục Cây Thuốc Nam