Rễ ba kích so kích thước với củ ba kích thì không sánh được, nhiều người nghĩ nó là không tốt bằng. Đừng xem thường nhé, thực chất chúng đều là rễ, chỉ là kích thước lớn nhỏ khác nhau. Rễ ba kích to dùng ngâm rượu dài ngày, rễ nhỏ ngâm ngắn hạn uống, nhưng công dụng thực sự không hề thua kém.

Rễ ba kích bằng những lợi ích tuyệt vời đối với sức khỏe đang ngày càng được săn lùng và sử dụng rộng rãi. Tuy vậy, không phải bất cứ ai cũng biết cách ứng dụng dược liệu hiệu quả, đảm bảo sự an toàn.

Do đó, việc trang bị kiến thức liên quan đến rễ ba kích trước khi dùng là điều thực sự cần thiết. Thông tin sẽ được bài viết này cập nhật chi tiết để bạn cùng theo dõi.

Tìm hiểu đặc điểm của rễ ba kích

Rễ ba kích là một bộ phận của cây ba kích. Đây là loại cây thuộc họ cà phê (rubiaceae), có tên khoa học Morinda officinalis How.

Tại Việt Nam, cây ba kích còn được gọi bằng tên ba kích thiên, cây ruột gà, chẩu phóng xì, diệp liễu thảo.

Rễ ba kích

Rễ ba kích là bộ phận của cây dược liệu dạng thân leo

Cây ba kích thường mọc hoang ở các vùng đồi rậm rạp, bìa rừng tự nhiên. Sinh trưởng tốt ở khu vực khí hậu nhiệt đới ẩm.

Một số địa phương được tìm thấy nhiều ở một số địa phương như Hòa Bình, Hà Giang, Lạng Sơn, Yên Bái, Phú Thọ, Quảng Ninh…

Ngày nay, khi giá trị dược liệu được ghi nhận. Nhiều khu vực chuyên canh đã trồng cây ba kích diện tích lớn để phục vụ nhu cầu làm thuốc.

Cây ba kích mọc dạng dây leo, thân thảo, ở thân cây xuất hiện lông mềm mịn và màu tím nhạt. Lá cây hình thuôn nhọn, dài, mọc kiểu đối chữ thập. Lúc còn non lá màu xanh và chuyển mốc trắng khi về già.

Củ ba kích tím

Hình thái cây ba kích

Theo thời gian phát triển, hoa ba kích chuyển dần trạng thái từ màu trắng thành vàng. Kết quả hình cầu, lúc chín có màu đỏ cam.

Rễ ba kích là phần chứa đựng những giá trị tuyệt vời nhất của cây. Hiện diện với hình dạng xoắn trông giống như ruột gà. Độ dài chừng 15-20cm, đường kính 1-2cm. Từ phần đầu cho đến gốc rễ chia nhiều đoạn thắt.

Vỏ rễ ba kích thường có màu vàng xám, thịt bên trong màu hồng nhạt hay tím tùy loại, lõi tâm có màu nâu vàng. Tính vị rễ ba kích ngọt, hơi cay.

Hàng năm, vào thời điểm tháng 10-11 người ta tiến hành thu hoạch rễ ba kích. Bằng cách dùng dụng cụ để đào xung quanh gốc cây cẩn thận, thu trọn lấy bộ rễ.

Sau khi đem về, rễ ba kích được rửa sạch, chờ ráo nước. Tiếp theo, tách lõi bỏ đi, lấy thịt làm thuốc. Dược liệu có thể dùng tươi trực tiếp hoặc phơi/sấy khô sẽ kéo dài thời gian bảo quản.

Ba kích rừng

Rễ ba kích sau khi thu về được sơ chế rồi mới đưa vào sử dụng

Tác dụng đến từ thành phần rễ ba kích

Trong thành phần của rễ ba kích hội tụ sự góp mặt của nhiều vitamin, axitamin như vitamin B1, sinh tố C, Choline,Carpaine, Diogenin, Luteolin, Gitogenin, Vitexin…  Ngoài ra phải kể đến đường, tinh dầu, antraglycozid, phytosterol.

Khi chúng kết hợp lại sẽ bổ sung năng lượng cho cơ thể. Chống lại các tác nhân gây hại, duy trì sức khỏe người dùng.

Các chuyên gia còn tìm thấy ở thành phần hóa học rễ ba kích có hoạt chất anthraquinon. Phát huy tác dụng thanh nhiệt, giải độc cơ thể, bổ thận, làm mạnh gân cốt. Đồng thời giảm đau, kháng khuẩn, kháng viêm, giảm cholesterol.

Các cách chế biến rễ ba kích

Đưa rễ ba kích vào sử dụng, người dùng có thể chế biến theo nhiều cách thức khác nhau. Trong đó, phổ biến nhất là ngâm rượu.

Từ xa xưa, dân gian ta đã biết cách dùng ba kích đem ngâm cùng rượu. Mục đích nâng cao chức năng sinh lý phái mạnh. Thông thường, tỷ lệ phù hợp là 1kg rễ ba kích tươi cần 4 lít rượu, hoặc 1kg dược liệu khô tương ứng 8 lít rượu.

Rượu ba kích được ngâm trong chum sành/bình thủy tinh có nắp đậy kín. Qua 3-6 tháng mọi dược chất sẽ được tiết ra hết. Khoảng thời gian đó cũng làm bay đi andehit trong rượu. Giúp tránh gây ra tác dụng phụ cho người dùng.

Bên cạnh đó, tùy theo tình trạng sức khỏe cụ thể mà bạn sẽ thực hiện cách chế biến khác. Chẳng hạn như:

Ba kích hầm đuôi lợn, kết hợp tục đoạn, đỗ trọng, thung dung, đậu đen, gia vị. Công dụng bài thuốc bổ tỳ thận, sinh tinh.

Hay dùng rễ ba kích nấu với thịt trai cải thiện tình trạng liệt dương.

Rễ cây ba kích còn được kết hợp cùng hỗn hợp nhiều loại dược liệu khác. Làm hoàn và sắc nước uống đem lại những lợi ích ấn tượng.

Cách ngâm rượu ba kích trắng

Phát huy tác dụng rễ ba kích theo nhiều cách thức thực hiện khác nhau

Một số bài thuốc hiệu quả từ rễ ba kích

Để hưởng trọn giá trị chứa đựng ở rễ ba kích. Bạn nhất định đừng bỏ qua gợi ý một số bài thuốc sau đây.

1, Bổ thận, tăng cường chức năng sinh lý nam

Bài thuốc 1:

Cách dùng:

  • Tất cả đem tán bột mịn, dùng mật làm hoàn.
  • Mỗi lần uống 12g, ngày dùng 2-3 lần.

Bài thuốc 2:

Cách dùng:

  • Toàn bộ tán bột, dùng 3 lít rượu trắng ngon để ngâm dược liệu.
  • Uống vào lúc đói, ngày 2 lần, mỗi lần 15-20ml.

2, Trị huyết áp cao

Bài thuốc:

  • Rễ ba kích (đã sơ chế): 12g
  • Dâm dương hoắc: 12g
  • Tiên mao: 12g
  • Tri mẫu: 12g
  • Đương quy: 12g
  • Hoàng bá: 12g

Cách dùng:

  • Cho tất cả vào sắc với 600ml, lấy cạn còn 200ml.
  • Chia nước thuốc uống 3 lần/ngày, áp dụng đều đặn kéo dài 3 tháng.

3, Cải thiện nội tiết tố nữ

Những trường hợp nữ giới bị tử cung lạnh, kinh nguyệt hàng tháng không đều.

Bài thuốc:

  • Rễ ba kích: 120g
  • Nhục quế: 160g
  • Ngô thù du: 160g
  • Tử kim đằng: 640g
  • Thanh diêm: 80g
  • Lương khương: 20g

Cách dùng:

  • Nguyên liệu đã đầy đủ, bạn tán bột mịn, làm hoàn với rượu, cỡ nhỏ như hạt ngô.
  • Hàng ngày uống 20 hoàn, nên pha thêm chút muối nhạt để gia tăng hiệu quả.

4, Trị mạch yếu, mặt trắng nhạt

Bài thuốc:

  • Ba kích: 40g
  • Ích trí nhân: 40g
  • Hồi hương: 40g
  • Bạch long cốt: 40g
  • Nhục thung dung: 40g
  • Phúc bồn tử: 40g
  • Bạch truật: 40g
  • Mẫu lệ: 40g
  • Cốt toái bổ: 40g
  • Nhân sâm: 40g
  • Thỏ ty tử: 40g

Cách dùng:

  • Dược liệu được tán mịn.
  • Mỗi lần uống 10-20g, ngày thực hiện 2 lần.

5, Chữa đau bụng, bị đi tiểu thiếu tự chủ

Bài thuốc:

  • Rễ ba kích: 60g
  • Nhục thung dung: 60g
  • Sinh địa: 60g
  • Long cốt: 20g
  • Ngũ vị tử: 20g
  • Sơn thù du: 20g
  • Quan quế: 20g
  • Phụ tử: 20g
  • Viễn chí: 16g
  • Đỗ trọng: 12g
  • Lộc nhung: 4g
  • Tang phiêu tiêu: 40g
  • Sơn dược: 40g
  • Tục đoạn: 40g
  • Thỏ ty tử: 40g

Cách dùng:

  • Sau khi được tán bột mịn, bạn làm hoàn, lượng chừng 10g/hoàn.
  • Uống 2-3 hoàn/ngày sẽ thấy tình hình cải thiện nhanh chóng.
  • Bạn đem tất cả tán bột mịn, làm hoàn, lượng 10g/hoàn. Ngày uống 2-3 hoàn.

6, Chữa đổ mồ hôi trộm, ngủ không ngon

Bài thuốc:

  • Rễ ba kích: 90g
  • Lương khương: 180g
  • Thanh diêm: 60g
  • Kim tử đằng: 500g
  • Ngô thù du: 20g
  • Nhục quế: 20g

Cách dùng:

  • Dược liệu tán bột mịn, làm hoàn cùng rượu nếp.
  • Ngày hòa 20g trong nước muối loãng rồi uống.
Bài thuốc từ của ba kích

Sử dụng liều lượng rễ ba kích phù hợp từng bài thuốc cụ thể

Lưu ý quan trọng khi sử dụng rễ ba kích

Lợi ích của rễ ba kích đã được khoa học ghi nhận và đông đảo người dùng chứng minh. Dù thế, quá trình sử dụng bạn vẫn cần phải lưu ý đến những vấn đề quan trọng để đạt hiệu quả tốt nhất.

Phân biệt các loại ba kích

Rễ ba kích được phân chia thành nhiều loại khác nhau. Bao gồm loại mọc hoang rừng tự nhiên và ba kích trồng.

Hầu hết khi lựa chọn sử dụng, mọi người đều yêu thích rễ cây ba kích mọc hoang ở rừng hơn cả. Bởi khả năng sinh trưởng ở điều kiện khắc nghiệt đã mang hội tụ tinh hoa đất trời. Chứa đựng nguồn dinh dưỡng vượt trội.

Hình dáng rễ ba kích rừng khá nhỏ, dài, ngoằn ngoèo, chia nhiều đoạn thắt ngắn, vỏ bên ngoài sần sùi, màu vàng sậm. Thịt dược liệu cứng, màu đậm tươi và lõi dai.

Ba kích trồng có phần rễ khá to, vỏ ngoài nhẵn mịn, màu vàng nhạt. Toàn rễ ít bị thắt đoạn, tách thịt bên trong mềm mọng, màu sắc nhạt, lõi dễ sơ chế.

Bên cạnh nguồn gốc xuất xứ, rễ ba kích còn được phân loại theo tính chất màu sắc có loại trắng và tím.

Thực tế, chưa có bất cứ chứng minh nào về sự khác biệt chất lượng giữa chúng. Nhưng ba kích tím được yêu thích bởi khi đưa vào sử dụng làm thuốc sẽ cho ra màu bắt mắt.

Củ ba kích có tác dụng gì

Rễ ba kích tím rừng tự nhiên trở thành lựa chọn được người dùng ưu tiên

Bỏ lõi ba kích trước khi chế biến

Phần lõi của rễ ba kích hoàn toàn không mang dược chất. Đồng thời, làm bài thuốc bị đổi vị.

Hơn hết còn chứa chất carbohydrates và rubiadin gây ra ảnh hưởng xấu cho hệ tim mạch. Vì vậy, trước khi chế biến, bạn cần phải tách bỏ lõi dược liệu.

Thời gian ngâm rễ ba kích

Khi áp dụng cách thức ngâm rễ ba kích cùng rượu. Người dùng nên để thời gian từ 3-6 tháng. Rượu ngâm càng lâu càng giúp ba kích tiết trọn dưỡng chất ra rượu, tạo màu sắc hấp dẫn, hương vị đậm đà, thơm ngon.

Đối tượng sử dụng rễ ba kích

Trong hệ thống dược liệu tại Việt Nam, rễ ba kích góp mặt đã gia tăng sự phong phú. Đem đến nhiều lợi ích cho sức khỏe người dùng. Những đối tượng phù hợp nhất sử dụng rễ ba kích bao gồm:

  • Người bị thận hư, xuất tinh sớm, mộng tinh, bị tiểu đêm.
  • Người cao tuổi muốn cường kiện gân cốt.
  • Phụ nữ gặp vấn đề liên quan đến rối loạn nội tiết tố.
  • Người bình thường mong muốn tăng cường sức khỏe.

Một số trường hợp không nên, hoặc cẩn trọng khi dùng ba kích nếu cơ thể âm hư quá vượng, rong kinh, đại kiện táo bón, gan thiếu khỏe mạnh…

Chọn địa chỉ mua rễ ba kích uy tín

Nhu cầu săn lùng rễ ba kích tăng cao đã tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động kinh doanh của nhiều cơ sở cung cấp dược liệu. Song không phải bất cứ điểm đến nào cũng mang lại giá trị xứng đáng đầu tư.

Lời khuyên hữu ích nhất dành cho bạn, đó là chỉ nên tin tưởng ở địa chỉ uy tín. Tuyệt đối không được để những lời quảng cáo rễ ba kích giá rẻ mua chuộc, dễ rước họa vào thân.

Cách bóc lõi ba kích

Ghi nhớ các vấn đề quan trọng để tận dụng lợi ích rễ ba kích

Như vậy, hy vọng bạn đã nắm bắt cho mình đặc điểm, tính chất, công dụng và cách sử dụng rễ ba kích. Chúc bạn áp dụng thành công giải pháp chăm sóc, bảo vệ sức khỏe!