Nhiều người bệnh được Thầy thuốc ưu tú Nguyễn Thiên Quyến – nguyên Trưởng khoa Đông y Bệnh viện Xanh – Pôn, Hà Nội bắt mạch bốc thuốc chữa khỏi bệnh. Tiếng lành đồn xa, nhà vị lương y mát tay 80 tuổi này lúc nào cũng đông người đến chờ khám.

Lương y Nguyễn Thiên Quyến

Chuyện một nhà văn là “khách quen”

Có thể gọi ông Hà Đình Cẩn là bệnh nhân… nổi tiếng, bởi ông là nhà văn, nhà viết kịch… Nhà văn tìm đến lương y Nguyễn Thiên Quyến bắt mạch từ ngày ông còn làm việc ở Khoa Đông y Bệnh viện Xanh – Pôn. Và khi lương y chuyển sang giữ chức chủ tịch Hội Đông y thành phố Hà Nội, nhà văn vẫn thường tìm đến bắt mạch, bốc thuốc mỗi khi có bệnh. Nhà văn trở thành khách quen, hợp lương y về đàm đạo văn chương, nghệ thuật. Nên lần nào đến, sau khi bắt mạch, nhà văn cũng được lương y đãi một li rượu nếp để vừa nhâm nhi, vừa có tí hơi men cho vui chuyện.

Thầy thuốc ưu tú, lương y đa khoa Nguyễn Thiên Quyến, năm nay tròn 80 tuổi, hiện là Tổng Biên tập tạp chí Đông y Việt Nam (cơ quan ngôn luận của Hội Đông y Việt Nam). Ông nguyên là chủ tịch Hội Đông y thành phố Hà Nội. Ông từng có hai mươi năm công tác tại Khoa Đông y Bệnh viện Xanh – Pôn, sau đó chuyển sang công tác tại Hội Đông y thành phố Hà Nội.

Lương y Nguyễn Thiên Quyến 2

Nhà lương y Nguyễn Thiên Quyến nằm ở đầu hồ Trúc Bạch (số 8, Đường Yên Phụ, Hà Nội). Nhà nhỏ, nhưng cả phòng khách bắt mạch bên ngoài là các tủ sách kín ba mặt tường. Có lần vui chuyện, nhà văn Hà Đình Cẩn hỏi lương y thường đọc sách y học, hay sách văn chương? Bởi giá sách nhà lương y ngoài sách của các đại danh y như Tuệ Tĩnh, Hải Thượng Lãn Ông, chất ngồn ngộn sách danh nhân, văn hóa – nghệ thuật, những bộ tiểu thuyết đồ sộ của nhà văn trong nước và thế giới. Lương y trả lời: “Tôi ham đọc cả hai. Đọc sách về các đại danh y để học hỏi thêm về Y học cổ truyền. Đọc sách văn chương và các danh nhân văn hóa là để hiểu thêm về con người. Cả hai đều cần thiết với một thầy thuốc. Có hiểu người, lại thạo nghề thuốc mới chữa được bệnh cho người. Với lại, có người sinh bệnh mà không phải chữa bằng thuốc, chỉ cần chữa “tinh thần”, cách sống là khỏe”.

Nhà văn Hà Đình Cẩn phục lương y có những trường hợp chưa cần coi mạch, hỏi chuyện mà ông đã biết họ đến khám gì. Một lần, nhà văn dẫn đến một người bạn nhờ lương y bắt mạch, bốc thuốc chữa căn bệnh phát ban, ngứa ngáy mình mẩy, chân tay, ngồi chỗ nào cũng gãi. Lương y bắt mạch xong, liền bảo: “Chỉ riêng thuốc của tôi không chữa được khỏi hẳn bệnh cho anh đâu, nếu anh không phối hợp cùng tôi để chữa”. Người bạn của nhà văn hỏi: Ý thầy là phải phối hợp như thế nào ạ?. – “Thuốc của tôi làm cho cái gan của anh nó mát lành lại. Nhưng anh vẫn hì hục với công việc, tâm không nhàn, không chịu nghỉ ngơi cho thanh thản, lại ăn nhiều của ngon vật lạ, thì thuốc tiên cũng hết công hiệu”.

Cách đây không lâu, nhà văn Hà Đình Cẩn lại đến thăm lương y. Nhà văn vừa bước vào cửa, lương y đã hỏi: “Anh khỏi bệnh mất ngủ rồi phải không”. Nhà văn liền hỏi lại: “Sao thầy biết ạ?”. -“Tôi thấy anh ôm mấy cuốn sách đến nhà, thì nghĩ không phải đến để mua thuốc chữa mất ngủ. Với lại nhìn sắc diện của anh thì thấy anh không còn là người có bệnh”. Nhà văn thưa lại, rằng vì khỏi bệnh nên đem mấy cuốn sách đến tặng lương y.

Là lương y đa khoa, Thầy thuốc ưu tú Nguyễn Thiên Quyến chữa đủ các bệnh từ đau dạ dày, viêm gan, đau lưng, đau thần kinh tọa, các bệnh về tuần hoàn, bệnh về hô hấp, tiêu hóa, hành tá tràng, phụ khoa, và nhi khoa. Với nhà văn Hà Đình Cẩn, lương y Quyến vừa là người tài dùng thuốc, vừa khéo kết hợp “chữa” bằng tinh thần. Lương y lại là người vui tính, nói về bệnh của bệnh nhân, dù có là bệnh trọng cũng nói sao để người bệnh dễ chấp nhận và lạc quan sống.

Bài thuốc chữa mất ngủ

Lương y Nguyễn Thiên Quyến cho biết, mất ngủ là một triệu chứng có trong rất nhiều loại bệnh, ảnh hưởng tới quá trình phát triển, hoặc quá trình hồi phục của bệnh. Mất ngủ có liên quan trực tiếp tới tạng Tâm, và liên quan gián tiếp tới các tạng Can (Gan), Tỳ (Lá lách), Thận, và Đởm (Mật). Ở mỗi tạng xuất hiện triệu chứng mất ngủ đều có đặc điểm riêng. Ví như: Tâm gây mất ngủ thường kiêm chứng hay quên, miệng lở rộp, đại tiện táo. Tỳ gây mất ngủ thường kiêm chứng uể oải kém ăn, thở hụt hơi, đổ mồ hôi trộm. Can gây mất ngủ thường kiêm chứng hư phiền, đắng miệng. Thận gây mất ngủ thường kiêm chứng nóng từng cơn, ho ra máu. Đởm gây mất ngủ thường kiêm chứng sợ hãi, mửa đờm dãi… Do những đặc điểm ấy, nên có các trị pháp và phương thuốc điều trị cho phù hợp như Quy tỳ hoàn, Tri bá bát vị hoàn…

Những bài thuốc tâm huyết của 800 danh y trung quốc đương đại

Bài thuốc mà lương y Nguyễn Thiên Quyến cung cấp này phép chữa chủ yếu bình can, dưỡng tâm, an thần. Dùng chữa cho những người mắc các triệu chứng: hồi hộp kém ngủ, tiểu tiện ít, đau đầu chóng mặt, cảm giác nóng bừng trong cơ thể, tinh thần căng thẳng không ổn định. Phương thuốc Thảo liên hoàn này gồm bốn vị: Thảo quyết minh (hạt muồng, sao đen): 30%; Liên tâm (tim sen, sao qua): 25%; Thạch xương bồ (thái nhỏ, sấy giòn): 20%; Mạch môn (bỏ lõi, sao khô): 25%.

Lương y Nguyễn Thiên Quyến phân tích, Thảo quyết minh có vị ngọt, đắng, mặn, hơi lạnh vào các kinh Can, Đởm tác dụng mát gan, thanh nhiệt, nhuận tràng, sáng mắt. Liên tâm vị đắng chát, tính mát vào các kinh Tâm, Thận, Tỳ tác dụng an thần, trừ phiền. Thạch xương bồ vị đắng nhạt, tính ấm vào các kinh Tâm, Can, tác dụng thông kinh lạc, trừ phong thấp. Mạch môn vị ngọt, hơi đắng, tính mát, vào các kinh Tâm, Phế (Phổi), tác dụng nhuận phế, mát tâm, thanh nhiệt, chỉ khát… Cách sử dụng: các vị bào chế thường quy, tán bột mịn, luyện với nước đường làm viên, mỗi viên nặng khoảng 1,5 gam, đóng gói 10 gam. Người lớn trung bình ngày uống một gói, chia hai lần sáng và tối. Nếu kém ngủ nhiều có thể ngày uống hai gói. Trẻ em uống ½ gói. Dùng thuốc cần hạn chế các thức ăn chua, nhiều mỡ.