Không chỉ mình quả ăn ngon, giàu dinh dưỡng, mà toàn bộ cây đu đủ đều có giá trị sử dụng và được dùng làm nguyên liệu trong nhiều bài thuốc Đông y. Một số tác dụng của cây đu đủ như trị đau lưng mỏi gối, cầm máu, biếng ăn, đau đầu, giun kim, ít ngủ, hồi hộp...

Quảng cáo

Trong bài viết này, Cây Thuốc Dân Gian sẽ giới thiệu với bạn đọc những kiến thức về loài cây này, đã được tổng hợp và đúc rút từ kinh nghiệm của giáo sư Đỗ Tất Lợi và được viết thành sách.

Đu đủ là cây gì?

  • Tên gọi khác: Phiên mộc, Cà lào, Mắc hung, Lô phong phle (tiếng campuchia) và Phan qua thụ.
  • Tên khoa học: Carica papaya L.
  • Họ: Đu đủ Papauaceae.

Cây đu đủ

Cây đu đủ cao khoảng từ 3 đến 7 mét, thân cây thẳng mềm và đôi khi có phân nhánh. Do cuống lá rụng nên vỏ cây mang rất nhiều sẹo của cuống.

Lá được mọc so len trên ngọn và có phiến lá to, được chia ra làm 6 đến 9 thùy. Thùy có hình dạng trứng nhọn ở đầu, có răng cưa không được đều, cuống lá rỗng và lá có chiều dài từ 30 đến 50 cm.

Đặc điểm Cây đu đủ

Hoa có màu trắng hoặc màu xanh thường được mọc ở kẽ lá thành chùy, hoa có cuống dài. Hoa đực có tràng ngắng hơn hoa cái, mọc thành chùm ở kẽ lá.

Quả đu đủ chín

Quả hình trứng, thịt to, dài từ 20 cm đến 30 cm, đường kính từ 15 cm đến 20 cm, dầy mình, ban đầu có màu xanh khi chưa chín, khi chín có màu vàng hoặc da cam.

Ruột quả có nhiều hạt màu đen, hạt có mọng nhầy xung quanh, hạt to như hạt tiêu.

Phân bố, thu hái & chế biến đu đủ

Cây đu đủ có nguồn gốc từ các vùng nhiệt đới châu Mỹ, sau đó lan dần sang các vùng khác.

Ở Châu Phi có nước Tangianica với diện tích khoảng 1 triệu m2 và 7.5 triệu dân nhưng hàng năm đều xuất khẩu cảng dển 103 đến 132 nghìn tấn nhựa đu đủ.

Uganđa châu Phi với diện tích 240 nghìn km2 và 5 triệu dân đã xuất khẩu 36 nghìn đến 55 nghìn nhựa đu đủ.

Ở Việt Nam, cây đu đủ được trồng tự nhiên ở mọi nơi, tùy từng khu vực mà đu đủ có các vị ngọt nhạt khác nhau. Việc trồng theo quy mô công nghiệp đang được tích cực phát triển.

Đu đủ được trồng từ 8 đến 10 tháng là có thể chuẩn bị thu hoạch. Cây sẽ có thu hoạch tốt nhất từ năm 3 trở lên.

Các bộ phận hữu dụng của cây đu đủ được dùng để chế biến và làm thuốc như: quả đu đủ được dùng quả xanh và chín, dùng hạt, nhựa đu đủ, papain, chất ancaloit cacpain và hoa đu đủ.

Cây đu đủ có nhiều tác dụng và ngày càng được phát triển và nghiên cứu. Do đó đã có rất nhiều nước tìm hiểu và trồng công nghiệp loại cây này.

Thành phần của cây đu đủ

Đu đủ chín chứa 90% nước, 8.5% đường glucoza, một ít chất béo, protein, muối vô cơ và nhiều loại vitamin như A, B và C…

Đu đủ xanh và các bộ phận khác như lá, rễ, thân đều chứa nhựa mủ (latex), riêng trong quả xanh nhiều nhất lên tới 4% tổng trọng lượng. Nhựa mủ chứa men papain, chất mỡ, axit malic, men phân hủy, chất béo, tyronin, lexin.

Men papain có tác dụng tiêu hoá các protit, chất thịt để giải phóng các axit amin như tryptophan, acginin, alanin, glycocola.

Thành phần trong men papain bao gồm men pilaza và men peroxydaza. Men papain không để được lâu, sau khoảng 7 năm chúng có thể bị mất tính giảm protit.

Tác dụng của đu đủ

Trong hạt, quả và lá có chất ancaloit được gọi là cacpain và chất glucoxi được gọi là cacpozit. Cacpain cũng có nhiều tác dụng như digitalin (là thuốc hỗ trợ tim).

Thành phần hạt gồm 8.2% nước, 8.8% tro, 15,5% hydrat cacbon, 17% sợi, 24% chất anbuminoit, 26,3% dầu.

Tác dụng của cây đu đủ

1. Men papain có tác dụng giống với men pepsin của dạ dày, và giống cả men trypsin của tụy tạng trong việc tiêu hóa thịt

Làm các vi trùng Gram âm và dương chậm phát triển. Nhưng vi trùng Staphyllococ, thương hàn rất nhạy cảm đối vớ papain.

2. Papain còn có thể làm đông sữa, giải độc đối với toxabumin 18 mg và toxin

Papain trong dung dịch khoảng 2% trung tính thì sẽ có được 10mg rixin là một loại chất độc trong thầu dầu. 2mg của papain trung tính sẽ được 10 liều độc của toxin yết hầu và 4 liều độc của loại toxin uốn ván.

Papain còn trung tính được độc ancoloit như sau: khoảng 12,5 gam papain sẽ trung tính được độ độc của stricnin khoảng 2,5 mg.

3, Nhựa đu đủ được chế biến là liều thuốc trị giun, nó có tác dụng trên giun sán lơn, giun kim, giun đũa

Tuy nhiên lại không ảnh hưởng đến giun móc. Cần chú ý khi cho lợn ăn lá đu đủ để tẩy giun thì lợn mà gầy khó vỗ béo trở lại.

4. Chất Cacpain có tác dụng làm chậm nhịp tim

Nhiều người sử dụng để thay thế thuốc chữa tim.

5. Hạt đu đủ còn chứa nhiều kháng sinh loại mạnh

6. Đu đủ chín ăn là một loại món ăn cực kỳ bồi bổ sức khỏe, làm tăng khả năng tiêu hóa các chất thịt, lòng trắng trứng

7. Trị bệnh loét dạ dày

Bằng cách dùng quả đu đủ xanh nấu với thịt gà. Tuy nhiên sẽ có trường hợp bị giảm cân. Trong dân gian họ còn nấu với một số loại thịt cứng, để đu đủ chóng dừ. Một số trường hợp bị giảm cân.

Sinh tố đu đủ

8. Đu đủ xanh có thể dùng để bôi mặt, hoặc các vế thương ở mặt hoặc tay

9. Trị giun bằng nhựa đu đủ

Tuy nhiên cần phải tránh tuyệt đối vòng tay trẻ em. Nhưng người bệnh loét dạ dày chú ý. Còn được dùng để bôi ngoài chữa bệnh chân trai, bệnh can tiễn, sang thấp và hột cơm.

10. Nhựa đu đủ còn dùng để chế tạo bia trong ngành công nghệ thực phẩm, trong ngành kỹ nghệ thì làm cho sợi không co

11. Lá đu đủ dùng gói các loại thịt cứng sẽ trở lên nhanh dừ hơn, dúng nước sắc lá đu đủ để giặt máu dính trên vải, quần áo. Có thể dùng để rửa vết thương, vết nở loét.

12 Chữa bệnh biếng ăn của ngựa, bò

Bằng cách thái là đu đủ nhỏ ra rồi trộng với thức ăn của chúng.

13. Cầm máu cho người bị băng huyết

Bằng cách sắc rễ cây đu đủ.

14. Chữa bện ho

Bằng cách dùng hoa đu đủ tươi hoặc khô hấp với đường để chữa trị ho, mất tiếng, ống phổi.

15. Trị đau lưng, mỏi gối

Đu đủ 30 gam, cam thảo 3 gam, kỷ tử 10 gam, ngưu tất 15 gam sắc uống.

16. Chữa đau đầu

Lấy lá đu đủ tươi giã nát rồi lấy phần đã giã gói vào khăn hoặc miếng vải đắp lên thái dương.

17. Dưỡng da, dưỡng nhan sắc, chống lão hóa

Đu đủ chín 1 quả 0,5 kg, hạt sen 20g (bỏ tim) ngâm mềm cho nở, táo tàu đỏ 2 quả bỏ hộ, sữa tươi 4 ly nếu loại tươi phải bóc vỏt, đường phèn vừa đủ.

Cho mọi nguyên liệu vào bát chưng lên khoảng 2h rồi ăn, nhớ lưu ý ăn nóng

18. Dùng làm mỹ phẩm

Đu đủ chín bỏ vỏ, hạt, nghiền mịn rồi đắp lên mặt tạo thành mặt lạ giúp hết mụn trứng cá (Paul Neinast – Dallas).

19. Ít ngủ, hay hồi hộp

Đu đủ chín 100 gam, củ cà rốt 100 gam, chuối 100 gam. Xay trong nước dừa non nạo và mật ong cho đủ ngọt. 2 ngày uống một lần.

20. Trị giun kim

Ăn đu đủ chín vào mỗi buổi sáng khi đói, ăn liên tiếp nhiều hôm (đến 5 hôm).

Trên đây là những kiến thức được Caythuocdangian.com chia sẻ về toàn tập cây đu đủ. Mong rằng sẽ giúp bạn đọc nâng cao kiến thức. Hãy like, share bài viết để nhiều người nhận được các kiên thức này hoặc để lại comment nếu bạn cần hỏi thêm.

4.9/5 - (24 bình chọn)
4.9/5 - (24 bình chọn)
Quảng cáo