23 Công dụng của Cây Ba Kích tuyệt vời không thể ngờ


Rất nhiều người ca ngợi về tác dụng thần thánh của cây ba kích như khử phong thấp, tráng dương cường gân cốt, bổ thận, đối với người già ăn ngủ kém, thường xuyên mệt mỏi, cơ thể suy nhược ba kích giúp tăng cường sinh lực.

Đặc biệt là tin đồn ba kích có tác dụng điều trị yếu sinh lý của nam giới, bệnh di tinh, gân cốt mềm yếu, mỏi đau lưng gối khiến giá thành loại cây này càng ngày càng cao.

Tuy nhiên, để sử dụng ba kích hiệu quả và hạn chế những tác dụng phụ xảy ra, chúng ta cần chú ý một số lưu ý nhỏ. Trong bài viết này, Cây Thuốc Dân Gian sẽ cùng bạn đọc làm rõ các vấn đề trên.

Cây ba kích là gì

Người ta thường gọi ba kích với tên khác như dây ruột gà, ba kích thiên (Trung Quốc), Chẩu phóng xì (Quang Ninh).

Tên khoa học là Morinda officinalis stow.

Thuộc họ nhà Cà phê (Rubiaceae).

Cây ba kích

Ba kích là loại cây sống nhiều năm, cây dây leo thân quấn, rễ phình to thắt lại từng khúc, thân mảnh, lông mịn.

Lá thuôn nhọn hình bầu dục hoặc hình mác, mọc đối, phiến lá cứng, có hình bầu dục thuôn nhọn, cuống ngắn, có nhiều lông tập trung ở gân, mép.

Khi về già lá ít lông đi, lúc non có màu xanh, khi già chuyển sang màu trắng mốc và khi khô có màu nâu tím. Mỗi lá có chiều dài từ 6 đến 15cm, rộng từ 2,5 đến 6cm.

Ngọn màu tím, có cạnh, có lông nhưng khi về già thì lại nhẵn. Lá kèn thì nhẵn và ôm sát vào thân.

Hoa nhỏ, tập trung thành tán ở đầu cành, khi mới nở có màu trắng, dần dần ngả vàng, trang hoa liền với phía dưới thành ống ngắn.

Quả hình cầu, lúc chính màu đỏ, có cuống riêng rẽ.

Nơi mọc cây ba kích

Phân bố và thu hoạch ba kích

Ba kích có nhiều ở các tỉnh Lạng Sơn, Hòa Bình, Quảng Ninh, Hà Giang, Phú Thọ. Mọc hoang ở vùng trung du và miền núi Bắc Bộ, vùng rừng thứ sinh, xen lẫn cây bụi và dây leo chi chít hoặc bên bờ nương rẫy.

Phân bố chủ yếu ở độ cao 100m so với mặt nước biển, càng cao hơn càng ít đi, từ độ cao 100m rất hiếm gặp.

Mùa hoa nở từ tháng 5 – 6, mùa quả từ tháng 7 – 10, cây độ 3 tuổi là có thể thu hoạch rễ và củ làm dược liệu.

Rễ mang phơi khô đường kính 5mm, cắt khúc dài 5cm, bên ngoài có vân, màu hồng nhạt hoặc nâu nhạt, bên trong thì có màu tím hoặc hồng.

Ở thập kỷ 70, người ta có thể thu hoạch được hàng chục tấn ba kích mỗi năm.

Theo y học dân gian, rễ ba kích có tác dụng chống viêm trên mô, tăng sức đề kháng, hạ huyết áp, bổ thận, tráng dương, đỡ mệt mỏi, tăng cân, tăng cơ lực, giảm các triệu chứng đau khớp, tăng cường sức dẻo dai….

Hoa cây ba kích

Thành phần hóa học của ba kích

Bao gồm: Antraglycozid, anthraquinon, nhựa, acid hữu cơ tinh dầu, đường…; rễ cây tươi có vitamin C, rễ khô không có.

Các loại ba kích và cách phân biệt

Ở Việt Nam có 2 loại ba kích là: Ba kích tímba kích trắng.

Vỏ củ ba kích tím có màu vàng sậm, phần thịt có sắc tím, trong khi ba kích trắng màu vàng nhạt, phần thịt màu trắng trong.

Đặc biệt khi ngâm rượu thì ba kích tím làm rượu chuyển sang màu tím còn ba kích trắng thì không.

Ba kích tím có nhiều tác dụng tốt hơn và khi ngâm rượu cũng ngon hơn nên được sử dụng phổ biến hơn và có giá cao hơn ba kích trắng.

ba kích tím

Ba kích tím

Tác dụng của ba kích

1. Điều trị liệt dương, ăn nhiều, ngũ lao, hạ khí, thất thương

Bài thuốc:

Cách dùng:

2. Điều trị đi đứng khó khăn, đau lưng do phong hàn

Bài thuốc:

Cách dùng:

3. Điều trị liệt dương

Bài thuốc:

Cách dùng:

4. Điều trị thân hư, di tinh, dương úy

Bài thuốc:

Cách dùng:

5. Điều trị thận hư, đi tiểu nhiều lần, di liệu

Bài thuốc:

Cách dùng:

6. Bổ thận, tráng dương

Nguyên liệu:

Cách chế biến:

7. Điều trị bệnh huyết áp cao

Bài thuốc:

Cách dùng:

8. Điều trị kinh nguyệt không đều, tử cung bị lạnh, xích bạch đới hạ

Bài thuốc:

Cách dùng:

Theo: Ba Kích Hoàn – Cục Phương

9. Điều trị tiểu nhiều

Bài thuốc:

Cách dùng:

Bài thuốc chữa rõ liều lượng.

10. Điều trị bạch trọc

Bài thuốc:

Cách dùng:

11. Điều trị tiểu không tự chủ, đau bụng

Bài thuốc:

Cách làm:

12. Điều trị mặt trắng nhạt, mạch yếu, buồn sầu ca khóc

Bài thuốc:

Cách dùng:

13. Điều trị thận hư hàn, liệt dương, tiểu nhiều, lưng và gối đau, không muốn ăn uống, đứng ngồi không có sức, xương khớp yếu, bụng đầy trướng và yếu lạnh ở bàng quang, vùng rốn

Bài thuốc:

Cách dùng:

14. Điều trị thận bị hư lao, tay chân tê, đau lưng, chân đau, ăn không tiêu, khát, bụng ngực đầy trướng, bụng dưới lạnh đau, nôn ra nước chua, tiểu són, táo bón

Bài thuốc:

Cách dùng:

15. Điều trị mặt xạm đen, miệng bị khô, hư thoát nguyên khí, chảy nước mắt sống, tai ù, lưng nặng, đau, đau nhức các khớp xương, âm hư, đổ mồ hôi trộn

Bài thuốc:

Cách dùng:

16. Điều trị lưng đau, gối mỏi, đau khớp xương, chuột rút, liệt dương, thận hư

Bài thuốc:

Cách dùng:

17. Điều trị sán khí do hư thận

Bài thuốc:

Chưa rõ cách dùng.

18. Điều trị mộng tinh

Bài thuốc:

Chữa rõ cách dùng.

19. Bổ thận, tráng dương, tăng trưởng cơ nhục, dưỡng sắc đẹp

Bài thuốc:

Cách dùng:

Theo: Ba Kích Thục Địa Tửu – Nghiệm Phương

20. Trị liệt dương, tảo tinh, tiết tinh, lưng đau, vô sinh (ở nữ) do Thận dương hư

Bài thuốc:

Cách dùng:

21. Trị người lớn tuổi lưng đau, chân tê, chân yếu, chân mỏi

Bài thuốc:

Cách dùng:

22. Trị phong thấp đau nhức, cước khí, phù

Bài thuốc:

Cách dùng:

23. Chân tay lạnh, lưng gối mỏi đau, mặt trắng nhợt nhạt

Bài thuốc:

Cách dùng:

Cách sử dụng ba kích

Chúng ta ai cũng biết dùng Ba kích để ngâm với rượu, hay kết hợp với vị thuốc khác sẽ có rất nhiều tác dụng. Nhưng không phải ai cũng biết khi ngâm thì cần củ ba kích phải được bỏ lõi.

Rượu ba kích

Sử dụng ba kích tươi

Rửa sạch để ráo, sau đó bỏ lõi bằng cách bóc thủ công, dùng dao nhọn, lực tay lấy bỏ lõi ra.

Sau khi lấy được lõi của củ, bạn có thể ngâm rượu luôn hoặc sấy khô, 1kg ngâm cùng 2-4 lít rượu 45-50 độ, có thể cho thêm thìa nhỏ muối ăn để giảm độc tính của vỏ.

Được 2 tháng mở nắp bình ngâm khuấy đều bằng đũa gỗ, 3 tháng là có thể sử dụng.

Nếu đúng ba kích tìm chất lượng, ngâm được 20 ngày rượu sẽ ngã màu tìm nhật, đến 30 ngày thì sang màu tím đậm.

Sử dụng ba kích khô

Đem sao thêm với rượu, cam thảo, muối ăn.. ủ từ 1 đến 2 giờ rồi sao nhỏ khoảng 10 phút mới hạ thổ, 1kg ngâm với 6-8 lít rượu 35-40 độ.

Trường hợp ngâm với dung dịch muối ăn 5% thì ủ từ 2 đến 4 giờ rồi sao vàng hạ thổ.

Lưu ý

Rượu ngã màu tím phụ thuộc vào nhiệt độ môi trường, mùa hè thì khoảng 20 ngày, còn mùa đông có thể mất tới 2 tháng.

Về cách dùng rượu

Mỗi ngày chỉ nên dùng từ 100-150 ml, hoặc mỗi bữa uống 1 chén, ngày 2 bữa. Rượu ba kích hơi khó uống vì vậy lúc ngâm có thể cho thêm chén mật ong nhỏ để tăng vị ngọt dễ uống.

Những lưu ý khi sử dụng ba kích

Khi sử dụng ba kích bắt buộc phải bỏ phần lõi, để ráo nước trước khi bóc, chỉ lấy phần thịt của củ, vì lõi nó không tốt, có thể gây liệt dương.

Tuyệt đối không sử dụng khi bị rong kinh hoặc kinh sớm, người đại tiện táo bón, âm hư quá vượng. Rượu ba kích có tính hàn nên dùng nhiều đàn ông dễ bị tào tháo đuổi.



NHAP "TU KHOA" BAN CAN TIM KIEM:
Bài Cùng Chuyên Mục Cây Thuốc Nam